TÁO BÓN Ở TRẺ EM

🚾Táo bón là một vấn đề phổ biến ở trẻ em. Các triệu chứng táo bón có thể bao gồm:

🌷Nhiều ngày không đi tiêu bình thường

🌷Phân cứng và khó khăn hoặc đau đớn mới đi cầu được

🌷Đau bụng, chuột rút hoặc buồn nôn

🌷Chảy máu trực tràng, nứt hậu môn

🌷Sờ được khối phân lớn ở trực tràng

🌷Ăn kém

🌷Cáu gắt, khó chịu

🌷Cha mẹ cũng có thể nhận thấy bé bắt chéo chân, nhăn mặt, bịt mông hoặc vặn người. Trông có vẻ như bé đang cố đẩy phân ra ngoài, nhưng thay vào đó, bé lại giữ phân lại vì đau. Phân càng để lâu bên trong đường ruột dưới, nó càng to, cứng và khô hơn do hấp thu nước. Sau đó, càng khó khăn và đau hơn để tống phân ra ngoài. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn.

🌷Ở một số bé có tình trạng đi tiêu không tự chủ và són phân. Nguyên nhân là do tích tụ phân lâu ngày sẽ làm căng vùng vùng đại tràng- trực tràng. Theo thời gian, cảm giác “cần phải đi đại tiện” khi trực tràng đầy sẽ giảm đi . Tình trạng giảm nhạy cảm trực tràng này có thể dẫn đến són phân không chủ ý, và són phân sẽ tồn tại cho đến khi sự căng giãn mãn tính ở vùng trực tràng được giảm bớt ( bé giảm triệu chứng táo bón ).

🚾Hầu hết trẻ em đi tiêu 1 hoặc 2 lần một ngày. Một số ít bé có thể đi cầu mỗi 2- 3 ngày hoặc lâu hơn. Do đó, nếu em bé của cha mẹ khỏe mạnh và có phân bình thường mà không khó chịu hay đau đớn, việc đi tiêu cứ sau 3 ngày có thể là kiểu đi tiêu bình thường, và không phải là táo bón.

🚾Táo bón chức năng chiếm khoảng 95% trường hợp ở trẻ trên 1 tuổi và hay gặp ở giai đoạn bé chuyển sang thức ăn đặc, bé ở tuổi tập đi vệ sinh và bé trong độ tuổi đi học nhà trẻ. Mặc dù táo bón chức năng rất thường gặp, bé vẫn cần được khám kỹ để tìm nguyên nhân nếu có. Thông thường, bác sĩ sẽ kiểm tra tổng quát bao gồm ghi nhận các thông số tăng trưởng về cân nặng, chiều cao, vòng đầu để đảm bảo bé không bị phát triển chậm lại một cách bất thường. Ngoài ra, bác sĩ sẽ ghi nhận chi tiết các đặc điểm khó đi cầu của bé, thăm khám bụng để kiểm tra tình trạng chướng bụng, nhu động ruột và ghi nhận liệu có sờ được khối phân hay không. Hơn nữa, cột sống và và xương cùng (để loại trừ các mảng lông, hố xương cùng, vẹo cột sống) và chi dưới (khối lượng cơ, trương lực, sức mạnh, phản xạ của chi dưới hoặc xét nghiệm chức năng ở trẻ nhỏ) nên được kiểm tra các đặc điểm gợi ý nguyên nhân thần kinh. Khu vực quanh hậu môn cần được kiểm tra vị trí lỗ hậu môn, các vết nứt và các mảng da thừa ( nếu có ). Thăm trực tràng  không được chỉ định thường xuyên ở trẻ em, vì bệnh sử và khám bụng là đủ. Chụp X-quang bụng không được chỉ định thường xuyên và không hỗ trợ chẩn đoán táo bón vô căn hoặc chức năng. Bệnh sử và khám thực thể vùng bụng cung cấp đầy đủ thông tin lâm sàng về sự hiện diện của phân bị ứ đọng. Một số xét nghiệm máu sẽ cần thực hiện khi bác sĩ có nghi ngờ về một bệnh lý nào đó gây ra táo bón.

🚾Nguyên nhân gây táo bón?

🌻Chế độ ăn: Thay đổi chế độ ăn, hoặc không đủ chất xơ hoặc chất lỏng trong chế độ ăn của trẻ, có thể gây táo bón. Uống quá nhiều sữa cũng có thể dẫn đến táo bón.

🌻Ốm: Nếu bé đang bị ốm và mất cảm giác ngon miệng, một sự thay đổi trong chế độ ăn uống có thể khiến bé bị táo bón. Táo bón có thể là tác dụng phụ của một số loại thuốc. Táo bón có thể xuất phát từ một số bệnh lý như suy giáp (tuyến giáp hoạt động kém).

🌻Bé có thể không đi tiêu vì những lý do khác nhau như để tránh đau khi rặn, khi bị hăm tã. Bé cũng có thể không vào nhà vệ sinh vì đơn giản là vì bé đang mê chơi, không muốn ngưng giữa chừng. Bé lớn có thể cảm thấy xấu hổ hoặc không thoải mái khi sử dụng nhà vệ sinh công cộng ở trường.

🌻Những thay đổi khác trong thói quen của bé, chẳng hạn như đi du lịch, thời tiết nóng hoặc các tình huống căng thẳng, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và cách hoạt động của ruột.

🌻Có khoảng 5% trẻ táo bón do các nguyên nhân như bất dung nạp sữa bò, bệnh Hirschsprung, suy giáp, ngộ độc chì, ngộ đôc calci, vitamin D, hạ kali, đái tháo đường, bệnh Celiac, dùng một số thuốc chống trầm cảm, hóa trị, thuốc kháng acid dạ dày có chứa nhôm hydroxyd…

🚾Táo bón được điều trị như thế nào?

Táo bón được điều trị theo nhiều cách khác nhau. Cần điều trị nguyên nhân gây ra táo bón khi xác định táo bón của bé không phải là “táo bón chức năng”. Trong trường hợp táo bón chức năng, việc điều trị trước tiên cần phải loại bỏ phân cứng ra khỏi ruột, sau đó duy trì phân mềm liên tục. Cần có một kế hoạch hỗ trợ và lâu dài để điều trị trong nhiều tháng. Bác sĩ sẽ đề nghị những gì là tốt nhất cho tình huống của mỗi bé.

🌳Thay đổi chế độ ăn

  🍼Trẻ nhỏ còn bú: nếu bé đi cầu phân vẫn mềm dù có khi 5-7 ngày bé mới đi cầu một lần, vẫn không gọi là táo bón. Có thể cần lưu ý khi em bé bắt đầu ăn dặm.

  🍶Trẻ lớn hơn: Khi một đứa trẻ hoặc thiếu niên bị táo bón, có thể là do chế độ ăn uống không bao gồm đủ thực phẩm giàu chất xơ và nước. Bác sĩ có thể đề nghị thêm thực phẩm giàu chất xơ vào chế độ ăn của bé và có thể khuyến khích bé uống nhiều nước hơn. Những thay đổi trong chế độ ăn của trẻ sẽ giúp hết triệu chứng của táo bón.

🌳Thuốc

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kê đơn thuốc để làm mềm phân. Không bao giờ cho bé dùng thuốc nhuận tràng hoặc thụt rửa trừ khi có chỉ định của BS. Thuốc nhuận tràng có thể gây nguy hiểm cho trẻ em nếu không được sử dụng đúng cách. Thuốc nhuận tràng có thể được chỉ định sử dụng lâu dài ( trong vài tháng ) vì việc ngừng điều trị sớm thường dẫn đến tái phát trong vòng vài tuần. Điều chỉnh liều theo hiệu quả điều trị thay vì ngừng quá sớm. Mục đích của thời gian điều trị kéo dài này, đó là để ruột “học lại” các tín hiệu từ não về thời điểm trực tràng đầy. Khi trực tràng bị căng mãn tính, các tín hiệu đã bị tắt và cần có thời gian đi tiêu phân mềm đều đặn để quá trình học lại này diễn ra. Các gia đình thường lo ngại rằng việc tiếp tục dùng thuốc nhuận tràng sẽ dẫn đến tiêu chảy hoặc lệ thuộc. Do đó, cha mẹ cần được bác sĩ giải thích trước để tránh lo lắng dẫn đến cha mẹ ngừng thuốc quá sớm và chuẩn bị tinh thần cho những bất tiện nếu có ( ví dụ như phân lỏng trong một số thời điểm khi đang điều trị ).

🚾Làm thế nào có thể ngăn ngừa táo bón?

🍄Khuyến khích bé uống nhiều nướcvà ăn thực phẩm nhiều chất xơ.

🍄Giúp bé thiết lập một thói quen đi vệ sinh thường xuyên. Trẻ nên tập ngồi vào bô/ bồn cầu ít nhất 10 phút mỗi ngày vào một thời điểm cố định, lý tưởng nhất là sau bữa ăn. Việc ngồi vệ sinh nên được khen ngợi, ngay cả khi không có phân. Bé nên ngồi với tư thế kê chân và đầu gối ngay phía trên hông – hãy sử dụng một chiếc ghế đẩu nhỏ để đạt được tư thế này. Bé nên duỗi thẳng lưng và ưỡn bụng( xem hình ).

🍄Khuyến khích bé vận động cơ thể. Tập thể dục cùng với chế độ ăn uống cân bằng cung cấp nền tảng cho một cuộc sống năng động, khỏe mạnh.

🚾Khi nào bé nên đến gặp BS?

Gặp bác sĩ nhi khoa nếu táo bón kéo dài hơn 2 tuần. Hoặc nếu bé xuất hiện các triệu chứng khác, chẳng hạn như:

❌Không đi tiêu phân su trong vòng 48 giờ sau sinh

❌Sụt cân hoặc không tăng cân

❌Sốt

❌Bỏ bú, không chịu ăn

❌Chướng bụng

❌Đau bụng nhiều khi đi cầu

❌Có máu khi đi tiêu