🌞Tình trạng nôn trớ và ọc sữa ở trẻ sơ sinh khá thường gặp. Hầu hết trẻ nhỏ bị ói vì hệ tiêu hóa của bé còn non nớt, vì chiều dài thực quản ngắn, vì dạ dày của bé nằm ngang, đôi khi vì tiêu thụ sữa vượt quá sức chứa của dạ dày khiến thức ăn trong dạ dày dễ dàng trào ngược lên thực quản.
Nếu em bé của mẹ là một “người ọc sữa vui vẻ”🌞( Happy spitter ) – tăng cân tốt, bé đều vui vẻ sau khi nôn ói xong, không quấy khóc khó chịu thì dường như tình trạng ọc ói này chỉ gây ra những vấn đề về vệ sinh chăn, nệm và bất an cho cha mẹ hơn là một vấn đề y tế cần theo dõi sức khỏe của bé.
📌Một vài số liệu thống kê (đối với tất cả trẻ sơ sinh, không chỉ trẻ bú mẹ):
💌Trẻ trớ thường xảy ra ngay sau khi cử bú, nhưng cũng có thể xảy ra sau khi bú 1-2 giờ.
💌Một nửa số trẻ 0-3 tháng tuổi ói ít nhất một lần mỗi ngày.
💌Tình trạng ọc trớ thường đạt đỉnh điểm khi bé được 2-4 tháng.
💌Nhiều bé không còn nôn ói khi được 7-8 tháng.
💌Hầu hết các bé đã ngừng nôn ói khi được 12 tháng.
Một số bé lớn hơn sẽ bắt đầu ói nhiều hơn sau một thời gian ít ói hoặc không ói. Nếu tình trạng ói mửa diễn ra thường xuyên (đặc biệt nếu kèm theo là bé có vẻ không khỏe: có sốt, bú hoặc ăn giảm, hay quấy khóc cáu kỉnh hơn… ), hãy xem xét khả năng bé có những bệnh lý ở đường tiêu hóa.
📌Một số nguyên nhân gây nôn ói thường gặp:
🍭Sữa mẹ quá nhiều hoặc sữa xuống nhanh và mạnh.
🍭Nhạy cảm với thực phẩm. “Thủ phạm” nhiều khả năng nhất là các sản phẩm sữa bò (trong khẩu phần ăn của bé hoặc mẹ). Mẹ cũng nên nhớ lại xem ngoài sữa mẹ ra thì bé có dùng thêm thực phẩm dinh dưỡng nào khác không – sữa công thức, thức ăn đặc (kể cả ngũ cốc), vitamin, thuốc, chế phẩm thảo dược? Mẹ có đang dùng thuốc, thảo dược, vitamin,…không? Và báo với bác sĩ nhi khoa nhé.
🍭Mẹ thử nhớ lại xem gần đây có món gì đó thực sự mới trong chế độ ăn của mẹ hoặc gần đây mẹ đã ăn RẤT NHIỀU một loại thực phẩm cụ thể nào đó. Hoặc thức ăn của bé? Gần đây bé có bắt đầu ăn dặm hoặc thử một loại thức ăn mới không? Mẹ hoặc em bé có đang dùng bất kỳ loại thuốc mới nào không? Mẹ hoặc bé đã bắt đầu dùng vitamin hoặc thay đổi vitamin chưa?
🍭Các đợt bệnh nhiễm siêu vi đường hô hấp có thể khiến bé nuốt chất nhầy và nôn ra nhiều hơn.
🍭Gần đây bé có quấy khóc hơn bình thường không? Nếu vậy, có thể bé đang nuốt nhiều không khí hơn bình thường, điều này có thể gây ra tình trạng ói mửa.
🍭Bé có thể đang ở trong giai đoạn “tăng trưởng nhanh” ( growth spurt ), “ăn hoặc bú rất nhiều và rất nhanh trong một khoảng thời gian ngắn”. Điều này sẽ gây ra tình trạng nuốt nhiều không khí hơn khi bú dẫn đến ọc ói.
🍭Trẻ mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) thường nôn trớ nhiều (xem bên dưới )
🍭Mặc dù hiếm khi gặp ở trẻ bú sữa mẹ, nhưng tình trạng nôn mửa thường xuyên ở trẻ sơ sinh có thể là dấu hiệu của chứng hẹp môn vị, một vấn đề về dạ dày cần phải phẫu thuật. Nó xảy ra thường xuyên hơn ở bé trai gấp 4 lần so với bé gái và các triệu chứng thường xuất hiện từ 3 đến 5 tuần tuổi. Trẻ sơ sinh nôn mửa ít nhất một lần một ngày nên được bác sĩ kiểm tra.
📌Bệnh lý trào ngược dạ dày thực quản:
Trái ngược với các em bé ọc sữa nhưng vẫn vui vẻ sau khi ọc và tăng cân tốt, có những em bé sẽ cảm thấy khó chịu sau khi ọc và tình trạng ọc sữa sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển về thể chất của bé ( chậm tăng cân hoặc thậm chí sụt cân ), thì đây không còn là trào ngược dạ dày thực quản sinh lý nữa mà đã là BỆNH TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY THỰC QUẢN. Nếu ba mẹ thấy em bé có các biểu hiện sau thì nên đưa bé đến tư vấn ở các bác sĩ nhi khoa nhé:
🌾Thường xuyên trớ sữa hoặc ọc sữa; quấy khóc khi ọc sữa. Một số trẻ lại không có biểu hiện ọc ói ra bên ngoài vì thức ăn trong dạ dày chỉ đi đến thực quản rồi nuốt lại, gây đau nhưng không nôn ra- gọi là trào ngược thầm lặng.
🌾Nôn, nghẹn, ợ hơi hoặc nấc cục thường xuyên, hôi miệng.
🌾Bé có thể quấy khóc và ngủ ít do khó chịu.
Dấu hiệu cảnh báo trào ngược nặng:
🌾Quấy khóc hoặc bé khó chịu nhiều hơn trong cử bú. Bé không thích bú, từ chối vú.
🌾Kém tăng cân, sụt cân hoặc kém phát triển.
🌾Khó nuốt, đau họng, khàn tiếng, nghẹt mũi/xoang mãn tính, nhiễm trùng xoang/tai mãn tính.
🌾Khạc ra máu hoặc chất lỏng màu xanh/vàng.
🌾Các vấn đề về hô hấp: viêm phế quản, thở khò khè, ho mãn tính, viêm phổi, hen suyễn, sặc, ngưng thở, tím tái.
🌾Hội chứng Sandifer: Bé nằm ở tư thế ưỡn cong cổ & lưng để giảm đau do trào ngược – tư thế này làm kéo dài thực quản và giảm bớt cảm giác khó chịu. ( xem hình )
🌾Bệnh lý trào ngược dạ dày thực quản có thể khiến bé ăn ít (nếu liên quan đến việc đau sau cử bú hoặc nếu nuốt đau ) hoặc ăn quá nhiều (vì việc bú khiến “sữa mới” đẩy “sữa cũ” nằm yên trong dạ dày thay vì trào ngược lên trên và vì sữa mẹ là một chất kháng axit tự nhiên).
Chỉ nên xem xét xét nghiệm hoặc điều trị chứng trào ngược ở trẻ dưới 12 tháng tuổi nếu nôn trớ đi kèm với kém tăng cân hoặc sụt cân, nghẹt thở nặng, bệnh phổi hoặc các biến chứng khác. Trẻ sơ sinh dù trào ngược nhiều nhưng vẫn đang phát triển tốt và không có vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nào khác sẽ không nên điều trị.
📌Mẹo cho con bú
🚀Cho con bú mẹ! Trào ngược ít gặp hơn ở trẻ bú mẹ. Ngoài ra, trẻ bú sữa mẹ bị trào ngược đã được chứng minh là có các đợt trào ngược ngắn hơn và ít hơn cũng như ít trào ngược nặng nề hơn vào ban đêm so với trẻ bú sữa công thức. Nuôi con bằng sữa mẹ cũng là tốt nhất cho trẻ bị trào ngược vì sữa mẹ tiêu hóa nhanh hơn nhiều (do đó có ít thời gian hơn để sữa trào ngược vào thực quản) và sẽ ít gây khó chịu hơn khi trào ngược.
🚀Cho con bú thường xuyên bất cứ khi nào bé muốn bú. Những lần cho ăn nhỏ, thường xuyên hơn này sẽ dễ tiêu hóa hơn.
🚀Thử đặt bé ở tư thế nửa đứng hoặc ngồi khi bú, hoặc ngả người ra sau để bé nằm phía trên và áp sát bụng với mẹ.
🚀Đối với bé quấy khóc, không muốn bú, hãy thử tiếp xúc da kề da nhiều, cho bú khi chuyển động (mẹ đu đưa, đi lại ), trong bồn tắm hoặc khi bé buồn ngủ.
🚀Đảm bảo bé ngậm bắt vú tốt để giảm thiểu nuốt nguy cơ không khí.
🚀Để bé bú hết một bên vú (đợi cho đến khi bé ngậm hoặc ngủ) trước khi cho bé bú bên kia. Đừng làm gián đoạn việc bú chủ động chỉ để đổi bên. Đổi bên quá sớm hoặc quá thường xuyên có thể gây ói mửa nhiều hơn.
🚀Cho bé ợ thường xuyên có thể sẽ giúp ích trong việc giảm trào ngược.
🚀Loại bỏ hoàn toàn việc tiếp xúc với khói thuốc lá trong môi trường, vì đây là yếu tố góp phần quan trọng gây trào ngược.
🚀Giảm hoặc loại bỏ caffeine. Quá nhiều caffeine trong chế độ ăn của mẹ có thể góp phần gây trào ngược.
🚀Nếu em bé của mẹ đang dùng thuốc điều trị trào ngược, hãy nhớ rằng liều lượng thường cần được theo dõi và điều chỉnh thường xuyên khi bé lớn lên.
📌Còn thức ăn đặc thì sao?
Ngũ cốc dành cho trẻ em, được thêm vào để làm đặc sữa mẹ hoặc sữa công thức, đã được sử dụng để điều trị trào ngược trong nhiều năm, nhưng hiệu quả vẫn còn gây tranh cãi.
👉Nhìn vào, chúng ta có cảm giác thức ăn đặc làm giảm tình trạng trớ, nhưng các nghiên cứu không cho thấy sự giảm điểm chỉ số trào ngược ( tức là hiện tượng “trào ngược thầm lặng” vẫn còn tồn tại ). Thức ăn đặc có liên quan đến tình trạng ho nhiều hơn sau khi bú và cũng có thể làm giảm thời gian làm rỗng dạ dày và tăng các đợt trào ngược và sặc.
👉Nếu mẹ cho bé ăn đặc, hãy theo dõi lượng ăn vào của bé vì nhìn chung bé có thể bú ít sữa hơn và do đó làm giảm lượng chất dinh dưỡng tổng thể.
👉Có một số lý do để tránh cho trẻ ăn ngũ cốc và các chất đặc khác sớm: Có bằng chứng cho thấy việc cho bé ăn cơm hoặc ngũ cốc chứa gluten trước 3 tháng tuổi sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại I ở trẻ. Ngoài ra, trẻ sơ sinh bị trào ngược dạ dày thực quản bệnh lý có nhiều khả năng cần được bảo vệ chống lại dị ứng, nhiễm trùng đường hô hấp và nhiễm trùng tai – nhưng các nghiên cứu cho thấy rằng việc cho bé ăn dặm sớm sẽ làm tăng nguy cơ mắc tất cả các tình trạng này ở bé. Hơn nữa, việc cho bé ăn dặm sớm có liên quan đến việc cai sữa mẹ sớm, do giảm lượng sữa tổng thể như đã nói ở trên. Do đó, các ba mẹ hãy tham khảo ý kiến của các bác sĩ nhi khoa trước khi cho bé bổ sung nhé.
sữa mẹ- hành trình tình yêu! 