💚Chúng ta cần hiểu rằng, cơ chế quan trọng của việc sản xuất sữa mẹ là một quá trình ”sử dụng sữa” hoặc “mất sữa”. Nếu bé không sử dụng sữa, thì mẹ sẽ bị mất sữa! Do đó, việc một em bé bú mẹ thường xuyên và hiệu quả sẽ giúp cho quá trình tạo sữa của người mẹ diễn ra hoàn hảo hơn, tránh được nguy cơ giảm lượng sữa dẫn đến thiếu sữa cho bé bú. HIểu được cơ chế sinh lý bình thường và tầm quan trọng của những ngày đầu tiên sau sinh sẽ giúp các ông bố bà mẹ thêm tự tin khi bắt đầu hành trình đầy thú vị nhưng cũng lắm gian nan này.
💚Thành phần các chất trong sữa mẹ không hoàn toàn giống nhau ở mọi thời điểm. Ngay từ khoảng tuần lễ 18-20 của thai kỳ, cơ thể mẹ đã bắt đầu sản xuất sữa non. 🍀Sữa non🍀– còn được gọi là “vàng lỏng”, một phần là do màu vàng đặc biệt của nó, và hơn thế nữa, do giá trị dinh dưỡng tương đối cao đối với trẻ sơ sinh, được xem “quý như vàng”. Màu vàng của sữa non đến từ các sắc tố tan trong chất béo tên là carotenoid, hoạt động như chất chống oxy hóa, đóng vai trò vô cùng to lớn trong sự phát triển của thị giác và hệ thần kinh. Hơn nữa hàm lượng protein cao, ngược lại với hàm lượng chất béo và hàm lượng đường thấp, phù hợp với nhu cầu của em bé. Số lượng sữa non chỉ tính bằng vài mililit, hoặc thậm chí tính bằng giọt, nhưng dạ dày của trẻ sơ sinh trong ngày đầu chỉ to bằng một trái cherry, chứa được 5-7ml sữa trong một cử, thì lượng sữa non đó là đủ để làm đầy dạ dày của bé mà không cần thêm bất cứ chút sữa công thức nào. Hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh nên được “tráng” trước nhất bằng một lớp sữa non để giúp hình thành lớp bảo vệ đầu tiên và tăng cường các lợi khuẩn, đồng thời hạn chế được các hại khuẩn gây bệnh sau này.
💚Để giúp thúc đẩy khả năng mẹ cho bé ngậm bắt vú sớm sau sinh và bú mẹ hoàn toàn, sự tiếp xúc 👪da kề da👪 giữa mẹ và bé được khuyến khích càng sớm càng tốt, cho dù mẹ sinh thường hay sinh mổ. Sau khi em bé ra khỏi cơ thể của mẹ, nhân viên y tế sẽ mau chóng lau khô bé và đặt bé lên ngực trần của mẹ, cả hai được phủ lên một lớp chăn ấm và giữ yên trong vòng ít nhất một giờ đầu tiên sau sinh, hoặc cho đến khi bé hoàn thành cử bú mẹ đầu tiên. Khi hai mẹ con được tiếp xúc sớm sau sinh sẽ giúp khơi gợi những hành vi bản năng mạnh mẽ của cả hai. Cơ thể mẹ sản xuất ra nhiều oxytocin hơn, bản năng làm mẹ sẽ mãnh liệt hơn, mẹ sẽ có xu hướng vuốt ve và gắn bó với con mình sớm hơn. Bé cũng có những bản năng đặc biệt sau sinh và thúc đẩy chúng tuân theo một quy trình độc đáo, bé sẽ biết lần theo mùi sữa mẹ và tự tìm đến vú mẹ để bú lần đầu, giúp hỗ trợ khả năng tự khám phá và gắn bó ở trẻ sơ sinh, tạo điều kiện cho bé nhớ lại ở những lần bú tiếp theo, dẫn đến việc “thực hành” bú được hiệu quả và dễ dàng hơn. Da kề da còn có giúp bé làm quen với cuộc sống bên ngoài tử cung của mẹ, vì giúp ổn định thân nhiệt của bé, điều hòa nhịp tim, điều hòa nhịp thở. Hơn nữa, điều này tăng cường gắn kết mối quan hệ của mẹ và bé, hỗ trợ tối đa cho sự phát triển về thể chất và trí não của bé.
💚Sau khi đã trải qua những giờ phút bỡ ngỡ đầu tiên, thì vài ngày sau sinh đánh dấu sự chuyển đổi từ sữa non, sẽ thành sữa chuyển tiếp và sau đó là sữa vĩnh viễn. Mẹ sẽ được khuyến khích cho bé bú ít nhất 8- 12 lần trong vòng 24 giờ theo nhu cầu của bé. Bất cứ khi nào bé có những biểu hiện cần bú thì mẹ sẽ cho bé bú. Quan điểm mới hiện nay là 🌱“nhìn biểu hiện của bé chứ không nhìn vào cái đồng hồ”🌱. Cần theo dõi cân nặng và tã bé, số lần bé đi nặng và đi nhẹ là những tiêu chuẩn chính xác để biết bé có bú đủ hay không. Về phía mẹ, cũng cần được theo dõi sát các biểu hiện của các bất thường ở tuyến vú như ứ sữa, tắc tia sữa hay viêm vú để có hướng xử trí sớm, tránh được những biến chứng nặng nề hơn.
🌻🌻Tóm lại, việc cho bé bú mẹ là bản năng. Nhưng với sự phát triển về mọi mặt của xã hội hiện nay, dù có những mặt rất thuận lợi giúp hỗ trợ cuộc sống tốt hơn, thì sự phát triển đó lại phần nào đem đến một số bất lợi cho việc mẹ cho bé bú sữa mẹ hoàn toàn, như sự quảng cáo rộng rãi của sữa công thức, sự giúp đỡ của ông bà và người giúp việc khiến cho mẹ không phải là người bế bé chính sau sinh, làm giảm sự thường xuyên của việc tiếp xúc trực tiếp của mẹ và bé … Cộng với vài tình huống như cách ngậm bắt vú không đúng làm mẹ đau khi cho bé bú, dẫn đến việc mẹ sợ và mẹ/bé từ chối sữa mẹ, hoặc mẹ “có vẻ ít sữa” ( tình huống này bác Vân sẽ nói đến trong những bài sau ). Theo nghiên cứu của UNICEF- Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc- đã kết luận tỉ lệ bé bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu tiên chỉ đạt được 48% vào năm 2023, và mục tiêu đạt được 50% vào năm 2025. Vì vậy, rất cần sự chung tay của các chuyên gia y tế, đặc biệt là các chuyên gia- chuyên viên tư vấn sữa mẹ cùng với các hội nhóm các bà mẹ có con nhỏ đã có những kinh nghiệm về việc cho bé bú để cùng tăng tỉ lệ này lên, vì những lợi ích không thể chối cãi và không thể thay thế được của sữa mẹ.🌻🌻
sữa mẹ- hành trình tình yêu! 